Fot. Anita Czirkowa

W Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku otwarto wystawę poświęconą Józefowi Maksymilianowi Ossolińskiemu – założycielowi Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, którego działalność odegrała ważną rolę w zachowaniu polskiego dziedzictwa kulturowego. Ekspozycja, przygotowana w języku polskim i ukraińskim, przybliża jego życie, zainteresowania, działalność literacką i naukową oraz historię Ossolineum – od jego początków we Lwowie po współczesną działalność we Wrocławiu. Wystawa została zaprezentowana w ramach spotkania literackiego poświęconego patronowi 2026 roku.

Józef Maksymilian Ossoliński (1754-1826) był człowiekiem wielu pasji – pisarzem, uczonym, kolekcjonerem i mecenasem kultury. Jego działalność przypadła na przełomowy okres w historii Polski, kiedy szczególnego znaczenia nabierała troska o zachowanie narodowego dziedzictwa. W 1817 roku we Lwowie założył Zakład Narodowy im. Ossolińskich – instytucję, która z czasem stała się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej kultury i nauki.

Wystawa pozwala spojrzeć na Ossolińskiego nie tylko jako na założyciela Ossolineum, ale także jako na człowieka, którego życiową pasją było gromadzenie, badanie i ochrona świadectw przeszłości. Poszczególne plansze przedstawiają jego rodzinne korzenie, młodość, działalność pisarską i naukową, a także zainteresowania bibliofilskie i kolekcjonerskie.

Fot. Anita Czirkowa

„Wystawa o Józefie Maksymilianie Ossolińskim daje możliwość poznania historii i kultury przez pryzmat konkretnej postaci, wydarzeń oraz zachowanych świadectw epoki. Bezpośredni kontakt z prezentowanymi materiałami pozwala lepiej zrozumieć przeszłość, a jednocześnie dostrzec jej znaczenie dla współczesności. Dla Centrum Kultury Polskiej ważne jest, aby historie związane z polskim dziedzictwem były dostępne dla szerokiego grona odbiorców i mogły zainteresować zarówno osoby dobrze znające polską kulturę, jak i tych, którzy dopiero ją odkrywają” – mówi Alina Czirkowa, dyrektor Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku.

Od prywatnej kolekcji do Ossolineum

Jednym z ciekawszych wątków przedstawionych na wystawie jest historia kolekcjonerskiej pasji Ossolińskiego. Gromadził on nie tylko książki, ale również rękopisy, dokumenty, ryciny, mapy, numizmaty i inne przedmioty związane z historią oraz kulturą. Z czasem jego prywatny zbiór urósł do rozmiarów niezwykle cennej kolekcji, która stała się fundamentem przyszłego Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Co ciekawe, Ossoliński już w młodości interesował się literaturą i nauką, a swoje zainteresowania konsekwentnie rozwijał przez całe życie. Szczególną uwagę poświęcał materiałom, które mogły mieć znaczenie dla poznania historii Polski i jej kultury. Dzięki temu jego zbiory nie były przypadkowym zgromadzeniem cennych przedmiotów, lecz przemyślaną kolekcją mającą służyć nauce i kolejnym pokoleniom.

Fot. Anita Czirkowa

„Ossoliński poświęcił znaczną część swojego życia zachowaniu książek, dokumentów i innych świadectw kultury, które tworzą pamięć o przeszłości. Jego historia pokazuje, jak osobista pasja może z czasem przerodzić się w misję i potrzebę ocalenia tego, co ważne nie tylko dla nas samych, ale również dla przyszłych pokoleń. Poprzez tę wystawę chcemy przypomnieć, jak istotne jest chronienie dziedzictwa kulturowego, dbanie o nie i przekazywanie go dalej” – podkreśla Irena Werbiana, prowadząca spotkanie literackie poświęcone Józefowi Maksymilianowi Ossolińskiemu.

Od Lwowa do Wrocławia

Historia Ossolineum jest szczególnie ważna dla Lwowa i całego regionu. To właśnie we Lwowie w 1817 roku rozpoczęła się działalność Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Przez kolejne dziesięciolecia instytucja rozwijała się jako ważny ośrodek życia naukowego i kulturalnego.

Losy Ossolineum, podobnie jak losy wielu instytucji kultury w Europie Środkowo-Wschodniej, zostały naznaczone wydarzeniami XX wieku. Po II wojnie światowej część zbiorów została przeniesiona ze Lwowa do Wrocławia. Tam Ossolineum rozpoczęło kolejny etap swojej historii i do dziś pozostaje ważnym miejscem polskiej kultury, nauki i pamięci.

Wystawa została zaprezentowana w ramach spotkania literackiego, podczas którego uczestnicy mieli okazję bliżej poznać postać Ossolińskiego, porozmawiać o jego działalności oraz sięgnąć do jego twórczości. Spotkanie stało się również okazją do refleksji nad rolą książki, literatury i instytucji kultury w zachowywaniu pamięci o przeszłości.

Rok Józefa Maksymiliana Ossolińskiego to okazja do przypomnienia postaci sprzed dwóch stuleci. To również moment, by zastanowić się nad znaczeniem dziedzictwa, które dzięki pracy pojedynczych osób może przetrwać kolejne pokolenia.

Wystawę poświęconą Józefowi Maksymilianowi Ossolińskiemu można oglądać w Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku w godzinach pracy biura. Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia ekspozycji.

Tekst: Anna Semerowa 

Zdjęcia: Anita Czirkowa, Anna Semerowa