Fot. East News

30 maja 2026 roku przypada 125. rocznica urodzin Mieczysława Fogga – jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich pieśniarzy XX wieku. Artysta, którego kariera trwała ponad 60 lat, pozostaje symbolem przedwojennej elegancji, warszawskiej kultury muzycznej oraz niezłomności w czasie wojny. Jego repertuar obejmował ponad dwa tysiące utworów, a nagrania sprzedały się w milionach egzemplarzy. W uznaniu jego dorobku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2026 Rokiem Mieczysława Fogga.

Mieczysław Fogg, właściwie Mieczysław Fogiel, urodził się 30 maja 1901 roku w Warszawie. Pochodził z rodziny kolejarskiej i początkowo, zgodnie z oczekiwaniami bliskich, podjął pracę jako kasjer kolejowy. Równocześnie rozwijał jednak swoją pasję muzyczną. Pierwsze doświadczenia wokalne zdobywał w chórze kościoła św. Anny w Warszawie, gdzie został zauważony przez ludzi związanych ze środowiskiem artystycznym. Następnie rozpoczął naukę śpiewu pod kierunkiem profesora Jana Łysakowskiego ze Szkoły Muzycznej im. Fryderyka Chopina.

Przełomem w jego karierze było dołączenie do słynnego Chóru Dana pod koniec lat 20. XX wieku. Występy w popularnych warszawskich teatrach rewiowych szybko przyniosły mu rozpoznawalność, a charakterystyczny liryczny baryton sprawił, że stał się jednym z najpopularniejszych wykonawców epoki. W 1937 roku zwyciężył w plebiscycie Polskiego Radia na najpopularniejszego polskiego piosenkarza.

Fot. Tadeusz Zagoździński / PAP

Na trwałe zapisał się whistorii polskiej muzyki dzięki wykonaniom takich utworów jak „To ostatnia niedziela”, „Pierwszy siwy włos”, „Jesienne róże”, „W małym kinie”, „Tango Milonga”, „Co nam zostało z tych lat” czy „Piosenka o mojej Warszawie”. Jego interpretacje stały się jednym z symboli międzywojennej kultury popularnej, a wiele z tych nagrań pozostaje obecnych w radiu, filmach i projektach poświęconych historii polskiej piosenki.

Szczególne miejsce w biografii Fogga zajmuje okres II wojny światowej. Po wybuchu wojny pozostał w Warszawie, gdzie pracował i jednocześnie współpracował z polskim podziemiem. Pomagał osobom pochodzenia żydowskiego, za co po latach został uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Podczas Powstania Warszawskiego był żołnierzem Armii Krajowej. Zamiast walczyć na pierwszej linii, wykonywał zadanie wyznaczone przez Biuro Informacji i Propagandy AK – występował dla powstańców i ludności cywilnej w szpitalach, schronach oraz na barykadach. Według danych Muzeum Powstania Warszawskiego dał wówczas 104 koncerty.

W jednym z archiwalnych wspomnień przywoływanych przez Polskie Radio Fogg mówił, że uważał swoje śpiewanie za bardziej potrzebne żołnierzom niż pełnienie wart z niewielką ilością amunicji. Słowa te często przywoływane są jako przykład roli kultury i muzyki w podtrzymywaniu morale mieszkańców walczącej Warszawy.

Fot. Stanisław Dąbrowiecki / PAP

Po wojnie artysta nie tylko kontynuował działalność sceniczną, ale także angażował się w rozwój polskiego rynku muzycznego. Prowadził słynną kawiarnię Café Fogg oraz własną wytwórnię płytową Fogg Record. Mimo zmieniających się trendów muzycznych pozostawał obecny na scenie przez kolejne dekady. Koncertował niemal do końca życia, a jego działalność obejmowała zarówno występy w kraju, jak i za granicą.

Według danych przywoływanych przez instytucje kultury i parlamentarzystów, Mieczysław Fogg sprzedał ponad 25 milionów płyt, wykonał około 16 tysięcy koncertów i miał w repertuarze ponad dwa tysiące utworów. Skala tej działalności sprawia, że pozostaje jednym z najpopularniejszych polskich wykonawców w historii fonografii.

Historycy muzyki podkreślają, że fenomen Fogga polegał nie tylko na liczbie nagrań czy koncertów. Jego twórczość łączyła kilka pokoleń słuchaczy – od odbiorców pamiętających II Rzeczpospolitą po młodszych Polaków wychowanych już w realiach powojennych. Charakterystyczny styl interpretacji, oparty na prostocie, elegancji i wyrazistej dykcji, sprawił, że jego głos stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów polskiej kultury XX wieku.

Mieczysław Fogg zmarł 3 września 1990 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim. Po 35 latach od śmierci i 125 latach od narodzin pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii polskiej piosenki. Obecny jubileusz jest okazją nie tyle do przypomnienia pojedynczych utworów, ile całego dorobku artysty, który przez kilkadziesiąt lat towarzyszył Polakom zarówno w czasach pokoju, jak i podczas najtrudniejszych momentów XX wieku.

Opracował Artur Lipert