Fot. Wiktoria Szriblak

Motyw krzyku, rozumianego szeroko jako emocja obecna w obrazie – stał się tematem najnowszej wystawy fotograficznej otwartej 5 marca 2026 roku w Pałacu Potockich w Iwano-Frankiwsku. Ekspozycja „Krzyk”, partnerem której jest Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego, prezentuje 60 fotografii autorstwa 46 twórców z Polski i Ukrainy. To kolejna odsłona międzynarodowego projektu artystycznego, który od lat łączy środowiska fotograficzne obu krajów i zachęca do wspólnej refleksji nad emocjami oraz współczesną rzeczywistością.

Tytuł wystawy nie jest przypadkowy. Poprzednia edycja projektu nosiła nazwę „Cisza”, dlatego tegoroczna ekspozycja tworzy z nią symboliczny dialog i kontrast. Zestawienie tych dwóch pojęć prowadzi do refleksji nad napięciem między milczeniem a ekspresją, spokojem a wewnętrznym poruszeniem.

Fotografie pokazują, że krzyk nie zawsze przybiera formę głośnego dźwięku. Bywa ukryty w spojrzeniu, geście, napięciu ciała albo w atmosferze krajobrazu. Na prezentowanych pracach pojawiają się fragmenty architektury, sceny miejskie, sylwetki ludzi, muzycy czy nagrobki – elementy, które w symboliczny sposób „przemawiają” do odbiorcy i zachęcają do interpretacji.

Fot. Wiktoria Szriblak

„Ta wystawa uświadomiła mi, że krzyk to coś znacznie więcej niż tylko dźwięk. W ubiegłym roku była „Cisza”, teraz jest „Krzyk” – i te dwa pojęcia niezwykle się ze sobą łączą. Czasem ciszą można krzyczeć, a krzykiem można milczeć. Dziś, w trudnym czasie dla Ukrainy, w tym temacie jest wiele bólu i emocji, dlatego wydaje się on szczególnie ważny. Bardzo dziękuję za zaproszenie do udziału w tej inicjatywie i mam nadzieję, że nasza współpraca będzie się dalej rozwijać” – powiedziała podczas otwarcia Alina Czirkowa, dyrektor Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku.

Projekt jest efektem wieloletniej współpracy środowisk fotograficznych z Polski i Ukrainy. Partnerstwo Ludowego Fotoklubu „Kolumb” z Tyśmienicy, Iwanofrankiwskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Artystów Fotografów Ukrainy oraz Rzeszowskiego Stowarzyszenia Fotograficznego (RSF) rozpoczęło się w 2016 roku wystawą „Podkarpacie / Przykarpacie”. W kolejnych latach artyści realizowali wspólne plenery oraz projekty wystawiennicze, w których pojawiały się różnorodne motywy – od minimalizmu i portretu po refleksje nad granicami czy tożsamością.

„Ta współpraca trwa już od wielu lat i daje nam możliwość poznawania nowych perspektyw oraz wzajemnego wspierania się. Szczególnie dziś ważne jest, że dzięki takim projektom możemy czuć bliskość i solidarność między naszymi środowiskami fotograficznymi” – podkreśliła Olga Kukusz, członkini Fotoklubu „Kolumb” z Tyśmienicy.

Każda kolejna odsłona projektu opiera się na innym temacie przewodnim, który staje się punktem wyjścia dla indywidualnych interpretacji twórców. Zanim powstał „Krzyk”, publiczność mogła zobaczyć wystawę „Cisza”, prezentowaną najpierw w Galerii Nierzeczywistej RSF, a następnie w Iwano-Frankiwsku i Tyśmienicy.

Fot. Wiktoria Szriblak

„To już dziewiąta wspólna wystawa. Każdego roku wybieramy inny temat – zaczynaliśmy od „Podkarpacia / Przykarpacia”, później pojawił się „Portret”. Staramy się, by były to hasła otwarte, które pozwalają autorom rozwijać własne idee. Po „Ciszy” naturalnie pojawiło się pytanie o kolejny temat. Wtedy nasz artysta Anatolij Pastuszenko zaproponował „Krzyk”. Pomysł został przyjęty spontanicznie, a każdy twórca zinterpretował go na swój sposób” – mówił Mykoła Kałytczuk, członek Związku Artystów Fotografów Ukrainy.

Realizowane wystawy stały się ważnym przykładem międzynarodowej współpracy artystycznej. Najnowsza ekspozycja pokazuje, że fotografia potrafi być silnym komunikatem emocjonalnym – obrazem, który porusza, zatrzymuje uwagę i skłania do refleksji nad światem oraz doświadczeniami współczesnego człowieka. Ekspozycję można obejrzeć w Pałacu Potockich w Iwano-Frankiwsku do końca marca.

Tekst: Anna Semerowa

Zdjęcia: Wiktoria Szkriblak