Fot. Mariusz Kapala / Gazeta Lubuska

W grudniu 2025 roku w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoczęły się prace nad przygotowaniem nowej ustawy o symbolach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej. To kolejna próba kompleksowego uporządkowania regulacji dotyczących godła, flagi, a nawet hymnu Polski – tematu, który w ostatnich latach coraz częściej powraca w debacie publicznej.

Dlaczego teraz?

Obowiązująca obecnie ustawa o godle, barwach i hymnie RP oraz o pieczęciach państwowych pochodzi z roku 1980, a część jej zapisów ma swoje korzenie nawet w latach 50. XX wieku. Eksperci podkreślają, że regulacje te są dziś nie tylko nieprecyzyjne, ale również nieprzystające do standardów współczesnej grafiki, komunikacji cyfrowej, a także praktyk użytkowania symboli w instytucjach państwowych i mediach.

Ministerstwo Kultury podkreśla, że celem zmian nie jest rewolucja, lecz modernizacja i doprecyzowanie przepisów, tak aby symbole państwowe były jednoznaczne, łatwe do stosowania i odzwierciedlały współczesne potrzeby państwa.

Co może się zmienić?

Prace zespołu ekspertów – w skład którego wchodzą historycy sztuki, heraldycy, graficy oraz przedstawiciele instytucji państwowych – mają dotyczyć trzech głównych obszarów.

1. Godło (orzeł biały)

2. Flaga państwowa i jej odcienie

3. Hymn narodowy „Mazurek Dąbrowskiego”

Choć zmiany mają przede wszystkim być subtelne i korekcyjne, to dokładne rozwiązania budzą zainteresowanie i pytania:

Godło: specjaliści zgłaszają wątpliwości dotyczące szczegółów graficznych, takich jak proporcje, stylizacja skrzydeł, korony czy kolorystyka nóg orła (część środowisk proponowała np. pełne złocenie nóg, a nie tylko szponów).

Flaga: w dyskusji pojawia się kwestia uściślenia odcienia czerwieni oraz wprowadzenia jednoznacznych standardów graficznych, by uniknąć rozbieżności między wzorami z ustawy a praktycznym wyglądem flagi na różnych nośnikach.

Hymn: choć zmiana melodii czy tekstu jest mało prawdopodobna, nie wyklucza się korekty kolejności zwrotek lub ich doboru w oficjalnych wykonaniach – pomysł obecny już w projektach z poprzednich lat.

Harmonogram prac

Zespół ekspertów powołany jeszcze wcześniej w 2025 roku dopiero teraz rozpoczął spotkania i prace nad projektem, które – jak zapowiada minister kultury Marta Cienkowska – mogą zostać zakończone jeszcze w trakcie obecnej kadencji parlamentu, czyli najpóźniej jesienią 2026 roku.

Fot. Wojciech Olkusnik / East News

Przygotowanie kompleksowego projektu ustawy o symbolach państwowych to kwestia estetyki, ale także praktycznych rozwiązań dotyczących sposobu eksponowania i używania symboli przez instytucje publiczne, szkoły, urzędy i media.

Tło historyczne

Polskie symbole państwowe mają głębokie korzenie historyczne i są zakorzenione w tradycji narodowej. Godło z Orłem Białym pojawia się w dokumentach w średniowieczu i było modyfikowane przez wieki. Jego obecny kształt zawdzięczamy zmianom z 1990 roku po upadku komunizmu. Z kolei flaga biało-czerwona istnieje w formie poziomego bicoloru od 1919 roku, a jej odcienie i proporcje były regulowane prawnie na przestrzeni dekad. Hymn „Mazurek Dąbrowskiego”, znany powszechnie od XIX wieku, został oficjalnie ustanowiony w 1927 roku i do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli państwa.

Debata publiczna

Plany modernizacji symboli państwowych wywołują mieszane reakcje. Część komentatorów podkreśla konieczność jasnych i nowoczesnych zasad ich stosowania, szczególnie w erze cyfrowej. Inni wskazują, że symbolika państwowa to przede wszystkim prawo oraz identyfikacja narodowa, którą trudno zmieniać bez szerokiej debaty społecznej.

Eksperci sygnalizują, że projekt może uwzględniać konsultacje społeczne, a nawet dialog z obywatelami, zanim trafi do parlamentu – co byłoby nowym elementem w debacie o symbolach narodowych po wielu latach stagnacji.

Zmiany w polskich symbolach państwowych nie mają charakteru rewolucyjnego, są krokiem do uporządkowania przepisów i dopasowania ich do współczesnych realiów. Prace nad nową ustawą to także sygnał, że państwo chce zadbać o spójność wizualną i funkcjonalną symboli, tak by lepiej służyły obywatelom, instytucjom i wizerunkowi Polski na arenie międzynarodowej.

Opracowała Karolina Szostak